Niet alleen met Bos is 65-plus de klos

‘Met Bos bent u de klos.’ En: ‘Handen af van de AOW.’ Het CDA ging er hard in, bijna Amerikaans, in de verkiezingscampagne van 2006. Zou de PvdA van Wouter Bos de grootste worden, dan waren zelfs ouderen met een klein pensioentje hun AOW niet zeker, waarschuwde CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen. Ook aanpassing van de PvdA-plannen – om gehoor te geven aan de kritiek – buitte het CDA uit. Het leverde Bos de bijnaam ‘draaikont’ op.

Anderhalf jaar na de verkiezingen heeft Bos – inmiddels minister van Financiën – niettemin zijn zin. Er komt een heffing waardoor ouderen van na 1945, met een zelf gespaard pensioen boven de 18 duizend euro, vanaf 2011 meer gaan betalen aan de AOW. Daarnaast kunnen 65-plussers het staatspensioen maximaal vijf jaar uitstellen en voor ieder extra jaar met 5 procent verhogen. Wie na zijn 62ste aan de slag blijft, krijgt een bonus.

Bijna was het vorige week geruisloos gegaan. De leider van het verzet in de 2006, oud-PvdA-prominent Marcel van Dam, schreef zijn wekelijkse column in de Volkskrant. Met maar weer de oude argumenten: de AOW ís niet onbetaalbaar – de extra uitgaven worden gedekt door extra belastinginkomsten uit pensioenen. ‘Het is de succesvolste politieke manipulatie die ik ken.’ Verdere oproer bleef beperkt tot een enkele ingezonden brief in de krant – een schril contrast met de massieve weerstand in 2006.

De ouderenbonden hebben een verklaring. ‘Senioren zijn murw van alle ellende die ze over zich heen krijgen’, zegt Frank van der Aa van de ANBO. ‘Er was ons na de afschaffing van vut en prepensioen rust beloofd. Maar de politiek gooit elke week een balletje op.’ Dan weer rept minister Donner (Sociale Zaken) over doorwerken tot 70 jaar, dan weer zijn het kolossale bezuinigingen in de AWBZ, zegt Van der Aa. ‘Elke week opnieuw. Daar krijg je ouderen niet meer voor op de been.’

Het is bovendien steeds hetzelfde verhaal, zegt Maarten Hendriks, sociaal-economisch beleidsadviseur bij de Unie KBO. ‘Al twee jaar lang. We moeten onze kritiek doseren, anders komt het niet aan.’ Volgens Johan Bakker van de PCOB wordt achter de schermen hard gewerkt om de scherpe kantjes van de kabinetsplannen te vijlen. ‘Dat levert vaak meer op dan hard roepen.’

Maar toch: waar is de opstand van 2006? In enquêtes blijken werknemers telkens weer liever eerder met pensioen te gaan dan later. Toch stijgt de gemiddelde leeftijd waarop mensen stoppen. Snel zelfs: in twee jaar van 60 naar 61,5 jaar (ABP). Alleen al het continue gepraat en het feit dat ergere aantasting van de AOW (verhoging naar 67 jaar) voorlopig is afgewend, lijkt de geesten te rijpen.

Harry van der Molen, voorzitter van het CDJA, de jongeren van het CDA, lobbyt al jaren voor een ‘rechtvaardiger’ verdeling van de solidariteit. ‘Veel ouderen zijn bijzonder vermogend. Ze hebben hun huis enorm in waarde zien stijgen. De verhoudingen trekken scheef. Als we nu niets doen, wordt het asociaal.’ Van der Molen weet het zeker: de huidige ingrepen zijn slechts een eerste stap. ‘De drempel is geslecht. Dit is de opmaat naar verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar. Ik hoop dat het CDA de guts heeft dat aan de kiezer uit te leggen.’