Het Nederlandse bedrijfsleven is tot nu toe zeer te spreken over het innovatiebeleid van het kabinet, dat zich richt op versterking van de zogenoemde topsectoren. De aanvankelijke scepsis en kritiek op de aanpak lijken verstomd.
Dat blijkt uit een rondgang langs betrokken ondernemers. Vandaag worden de plannen gepresenteerd die de tien werkgroepen (‘topteams’) eind 2011 bij het ministerie moesten inleveren. Minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) geeft dan meteen zijn eerste reactie. Topteams zijn er voor agrofood, tuinbouw, hightech, energie, logistiek, creatieve industrie, water, life sciences, chemie en hoofdkantoren.
'Enorme dynamiek'
Hoewel de deelnemers inhoudelijk weinig over de plannen kwijt willen, zijn ze vrijwel zonder uitzondering positief over de totstandkoming ervan. ‘Vruchtbaar overleg’, ‘maakt veel energie los’, en ‘enorme dynamiek’ zijn veelgehoorde commentaren.
Met de nieuwe aanpak wil Verhagen de samenwerking tussen bedrijven onderling en met kennisinstellingen vergroten. Dat moet de innovatie in het bedrijfsleven een broodnodige impuls geven. Anders dan voorheen zet het kabinet niet allerlei subsidies in, maar kunnen vernieuwende ondernemers vooral belastingaftrek krijgen (zie hiernaast).
Een jaar geleden lanceerde Verhagen het nieuwe innovatiebeleid in zijn ‘bedrijvenbrief’. Deze ontmoette vrijwel direct kritiek: het zou gaan om ‘ouderwets industriebeleid’. Daarbij zou het kabinet bezuinigen op innovatie —iets wat Verhagen ontkent. Voor de topteams is jaarlijks circa €1,5 mrd beschikbaar, maar daarvoor legt Verhagen wel een claim op honderden miljoenen euro’s bij wetenschappelijke organisaties als NWO en TNO.
'Prettig verrast'
Kritiek dat het beleid te ‘topdown’ is, een ‘papieren exercitie’, en dat de beschikbare gelden vooral terecht zullen komen bij grote bedrijven en veel minder bij het mkb, wordt door betrokkenen niet gestaafd. ‘De plannen van de hightechsector worden gedragen door liefst 600 bedrijven’, zegt Marc Hendrikse, ceo bij NTS Group en lid van het betreffende topteam. ‘Meer dan 80% is mkb.’
De ingeleverde voorstellen verschillen in mate van uitwerking. Sectoren die van oudsher goed zijn georganiseerd en nauwe banden hebben met de wetenschap, zoals de land- en tuinbouw en energie, hadden naar eigen zeggen weinig moeite plannen op te stellen. ‘Veel projecten liepen al, andere lagen op de plank’, zegt Timo Huges, algemeen directeur bij veiling FloraHolland en betrokken bij de topteams tuinbouw en logistiek. ‘De aanpak leidt tot een versnelling.’
Andere topsectoren zijn minder hecht, zoals de creatieve industrie met haar vele, relatief kleine bedrijven. Maar ook daar is het gelukt ‘behoorlijk uitgewerkte’ plannen op te stellen, zegt topteam-voorzitter Victor van der Chijs. ‘Er doen meer ondernemers mee dan gehoopt, de belangstelling heeft ons prettig verrast.’
De komende maanden zal het ministerie de ingeleverde voorstellen beoordelen. Dit voorjaar wordt bekend welke worden gehonoreerd. Dan blijkt op welke bedrijven het kabinet echt zijn geld zet. Hendrikse: ‘Zoals de Engelsen zeggen: “The proof of the pudding is in the eating.”’