ExpertKennis
Zzp'er als quizvraag
Hoeveel zzp'ers telde ons land in 2010? Die vraag stelde Linda
de Mol in het populaire tv-spelletjesprogramma ‘Ik hou van Holland’. De
kandidaten van de deelnemende teams wisten het juiste antwoord niet.
Dat is niet verwonderlijk. Er is geen wettelijke definitie van het begrip zzp'er. De SER constateerde dat ook en adviseerde het kabinet met een eenduidige definitie te komen van zzp'er in alle regelgeving. Hoe die definitie gaat luiden is nog niet bekend. De SER deed het volgende voorstel: ‘Een zzp'er is een ondernemer die geen personeel in dienst heeft’. Dat lijkt op het intrappen van een open deur. Gelukkig liet de SER het daar niet bij en formuleerde aanvullende criteria. De ambtenaren van Minister Kamp hebben drie bladzijden volgeschreven met beschouwingen over die criteria. Het wachten is nu op een wetsvoorstel.
Schattingen lopen uiteen
Zolang er geen duidelijke definitie is lopen de schattingen over het
aantal zzp-ers uiteen. Niet zo ver als bij ‘Ik hou van Holland’, waar
Guus Meeuwis 37.000 schatte en Jeroen van Koningsbrugge 210.000 gokte.
Het CBS telde in 2009 956.000 zelfstandigen, waarvan 632.000 zonder
personeel. Op basis van cijfers van de Belastingdienst kwam de SER op
een totaal van 675.000 zzp-ers in 2007. Volgens Linda was dat aantal ook
het goede antwoord op haar vraag.
Misschien kan Linda een volgende keer vragen hoeveel zzp'ers hebben gezorgd voor een aanvullend pensioen, naast hun AOW. Ook daarover lopen de schattingen uiteen. Volgens de SER bouwt maar 50% van alle ondernemers aanvullend pensioen op. Daarvan ongeveer 40% via een verzekering en ruim 20% via een beleggingsrekening bij een bank. Van de ondernemers die geen pensioenregeling hebben geeft ruim 40% aan dat ze er geen geld voor hebben. Ook diverse leden van de Tweede Kamer vinden de kosten van een pensioenvoorziening voor zelfstandigen te hoog. Volgens Fatma Koşer Kaya van D66 zijn de premies voor een particuliere pensioenverzekering in de derde pijler zeven keer zo hoog als de premie bij een pensioenfonds in de tweede pijler.
Bij pensioenfonds blijven
Zij wil daarom werknemers die zzp'er worden de mogelijkheid bieden nog
een tijd vrijwillig bij hun oude pensioenfonds te blijven. Ook de SER
heeft dat geadviseerd. Formeel kunnen werknemers die zzp'er worden
maximaal 10 jaar bij hun oude pensioenfonds blijven. De fiscus staat
echter maar drie lang fiscale aftrek van de betaalde premie toe. De
regeltjes lopen hier dus niet gelijk. Aan die ongelijkheid gaat het
kabinet een eind maken. Zzp'ers mogen voortaan tien jaar lang bij hun
oude pensioenfonds blijven en gedurende die tijd is de premie fiscaal
aftrekbaar.
Of dit een bruikbare oplossing wordt moet nog blijken. Wat men lijkt te vergeten is dat de zzp'er bij het pensioenfonds zowel het werkgeversdeel als het werknemersdeel van de premie moet betalen. Die rekening kan aardig oplopen. Volgens ramingen van het CPB bedraagt de gemiddelde pensioenpremie bij een bedrijfstakspensioenfonds in 2011 21% van het loon boven de franchise. Volgens het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO) valt de premie bij een pensioenfonds daardoor soms juist hoger uit dan wanneer de zzp'er zelf iets regelt. Deze organisatie pleit al jaren voor het schrappen van belemmeringen in de pensioenopbouw voor zelfstandigen in de derde pijler. Helaas kwam die benadering in het Algemeen Overleg over pensioenen van vorige week nauwelijks aan de orde.
Vrijwillige deelname
Koşer Kaya kwam nog wel met het idee van een apart pensioenfonds of ppi
voor zzp’ers op basis van vrijwillige deelname, de mogelijkheid om
tussentijds uit te stappen en de vrijheid om zelf de hoogte van je
premie te bepalen. Minister Kamp kon zich geen pensioenfonds voorstellen
dat op die basis gaat opereren. Hij is vast niet de enige die er zo
over denkt.
Hasko van Dalen is directeur beleidsontwikkeling pensioenen bij Nationale-Nederlanden
