ExpertKennis
Verzuim op eigen kosten
Alternatieven voor plan MKB denkbaar
MKB-Nederland wil dat werknemers voortaan zelf opdraaien voor de kosten van langdurig ziekteverzuim dat niet het gevolg is van werk maar van privézaken. Voorbeelden zijn vakantieongevallen, sportblessures, auto-ongelukken en plastische chirurgie. Dit plan lijkt kansloos (zie ook Recht & belastingen FD 8 mei), maar een andere aanpak is denkbaar.
MKB-Nederland komt met zijn voorstel omdat volgens de ondernemersorganisatie de verantwoordelijkheid voor het ziekteverzuim te veel richting werkgever is geschoven. Daar heeft men gedeeltelijk gelijk in. In de afgelopen jaren is bewust gekozen voor het verschuiven van verantwoordelijkheden naar werkgevers én werknemers.
Het bedrijfsleven heeft daarvan niet alleen de lasten, maar ook de lusten. Het ziekteverzuim is vergeleken met tien jaar geleden gehalveerd. Dat levert enorme besparingen op. Waar een werkgever vroeger bij het GAK circa 7% premie betaalde voor een eenjarige Ziektewetuitkering van 70% van het loon, betaalt hij nu bij een particuliere verzekeraar een premie van gemiddeld 3% voor een uitkering van 100% in het eerste jaar en 70% van het loon in het tweede ziektejaar.
Het terugdraaien van de verplichte loondoorbetaling bij ziekte zou neerkomen op het slachten van de kip met de gouden eieren. Die weg moeten we dus zeker niet op. Gelukkig kiest MKB-Nederland daar ook niet voor.
Het plan waar MKB-Nederland wel voor kiest, is echter ook controversieel. Het is overigens niet wereldvreemd. In vrijwel alle andere Europese landen is het gebruikelijk dat er een aparte verzekering is voor arbeidsongevallen en beroepsziekten (beroepsrisico's). Alle ziekteoorzaken die niet onder deze verzekering vallen, zijn dan zogenoemde sociale risico's, waarvoor de wet geen dekking biedt of een beduidend lagere uitkering geeft.
Ruim veertig jaar geleden, bij de invoering van de WAO, heeft Nederland ervoor gekozen dit onderscheid af te schaffen. Onze ervaring in andere landen met zo'n onderscheid is dat het leidt tot langdurige en kostbare (juridische) procedures over de vraag of een bepaald ziektegeval een beroepsrisico of een sociaal risico is.
Sommige landen, zoals Noorwegen, hebben geprobeerd die nadelen te vermijden door iedereen ongeacht de ziekteoorzaak een basisuitkering te garanderen. Is iemand slachtoffer van een arbeidsongeval of beroepsziekte, dan kan hij een toeslag op die basisuitkering krijgen. Ons huidige stelsel biedt ook ruimte voor een dergelijke aanpak. Het wettelijke recht op loondoorbetaling bij ziekte is beperkt tot 70% van het loon met twee wachtdagen. Op die wettelijke verplichting wordt in de cao meestal een aanvulling tot 100% afgesproken. MKB-Nederland zou ervoor kunnen pleiten die aanvulling afhankelijk te maken van de ziekteoorzaak. Waarschijnlijk is de onderhandelingspositie van de werkgevers aan de cao-tafel niet stevig genoeg om dit te realiseren.
Een andere weg is een wijziging in de verdeling van de kosten van ziekteverzuim. Nu dragen de werkgevers alle kosten. In principe is het mogelijk om op basis van statistische gegevens uit omringende landen te bepalen welk deel van de premie voor een verzuimverzekering betrekking heeft op beroepsrisico's en welk deel op sociale risico's. De kosten van sociale risico's zouden dan door de werknemers kunnen worden betaald. Ook hier is het de vraag of de positie van de werkgevers stevig genoeg is om dit af te spreken, nog los van het feit dat het wettelijk niet toegestaan is werknemers een deel van de premie voor een ziekengeldverzekering te laten betalen.
Het plan van MKB-Nederland lijkt daarom niet te realiseren zonder wettelijke ingrepen. Of het ooit zover komt, is nog maar zeer de vraag. Bovendien lijkt de aanpak die MKB-Nederland voorstaat dan niet de beste oplossing. Volgens hun plan zou er een lijst moeten komen van risico's waarvoor de werknemer zich verplicht moet verzekeren. Dat is precies andersom dan in vrijwel alle andere Europese landen. Ook de internationale verdragen schrijven een andere aanpak voor. Die voorziet in een verplichte werknemersverzekering voor arbeidsongevallen en beroepsziekten.
Wat mij betreft vormt die beroepsrisicoverzekering een aanvulling op de wettelijke regeling voor de sociale risico's. Als we toch een fundamenteel andere keuze gaan maken, kunnen we beter direct zo dicht mogelijk aansluiten bij de rest van Europa.
