ExpertKennis
Vangnetters verliezen WGA-rechten (Wet Anticumulatie Ziektewet en Werkloosheidswet)
Inleiding
Na het alarmerende bericht dat bijna 60% van de WGA-instroom bestaat uit zogeheten vangnetters, krijgt deze groep steeds meer aandacht. Zo is onlangs het voorstel ‘Wet anticumulatie Ziektewet en Werkloosheidswet’ ingediend bij de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel bevat maatregelen gericht op vermindering van het aantal vangnetters in de WGA. Meest opvallend is echter dat tegelijkertijd wordt voorgesteld de duur van de loongerelateerde WGA-periode te bekorten.
In een eerdere bijdrage is gemeld dat de sterke stijging van het aantal vangnetters in de WGA zorgwekkend is. De WGA-lasten van vangnetters worden betaald door werkgevers via de zogeheten sectorpremies, ook wel wachtgeldpremies genoemd. Voor sommige sectoren zijn de premies al verhoogd met 1 tot 2%-punt.
Als oorzaken voor het groeiende aantal vangnetters in de WGA worden genoemd: het vaker werken met flex-werkers door de economische crisis, de ‘financiele prikkel’ voor de werklozen of degenen wier tijdelijk arbeidscontract afloopt om zich ziek te melden en de noodzaak om te re-integreren in een nieuwe functie omdat er geen werkgever meer is.
Om het aantal vangnetters in de WGA terug te dringen is het voorstel van wet Anticumulatie Ziektewet en Werkloosheidswet ingediend. De maatregelen moeten ertoe leiden dat het minder aantrekkelijk wordt voor de vangnetter om zich ziek te melden en dat de werkgever van vangnetters gesanctioneerd wordt als onvoldoende re-integratie inspanningen zijn geleverd.
Overigens moet onderscheid worden gemaakt tussen vangnetters met en zonder werkgever. De eerste categorie betreft werklozen die zich ziek melden, zieke uitzendkrachten en werknemers die bij het aflopen van het tijdelijke contract ziek zijn. Vangnetters met werkgever zijn zieke werknemers met een no-riskpolis, werknemers die ziek zijn als gevolg van zwangerschap of bevalling (buiten de periode van zwangerschapsverlof op grond van de Wet Arbeid en Zorg) en werknemers die tijdelijk uitvallen in verband met orgaandonatie.
Wijzigingen in de WW:
Ziektewetperiode gaat ten koste van WW-periode
Het nieuwe zesde lid van artikel 42 van de WW strekt ertoe dat van een werknemer waarvan de dienstbetrekking eindigt op het moment van ziek worden of tijdens zijn ziekteperiode, de periode waarover een ZW-uitkering wordt betaald in mindering wordt gebracht op de duur van een recht op WW-uitkering dat daarna ontstaat.
Uitzondering voor vangnetters met werkgever
In het zevende lid van artikel 42, onderdeel c is voorzien in een uitzondering voor werknemers die een ZW-uitkering ontvangen op grond van artikel 29, tweede lid, onderdeel e, f of g, ZW (ZW-uitkering bij ongeschiktheid tot het verrichten van arbeid als gevolg van orgaandonatie of zwangerschap of op basis van de no-risk polis). Daarmee wordt voorkomen dat ook vangnetters met werkgever die na einde dienstverband nog een vangnet ZW-uitkering ontvangen onder de anticumulatie vallen. Het verdraagt zich namelijk niet met de aard van deze ZW-uitkeringen om de WW-duur te bekorten met de duur van deze uitkeringen.
Wijzigingen in de ZW:
Verhaalssanctie ivm onvoldoende re-integratie inspanningen door de werkgever
Met de aanpassing van artikel 38, vierde lid, van de ZW wordt geregeld dat het UWV op grond van artikel 39a, eerste lid, van de ZW de ZW-uitkering verhaalt op ex-werkgevers van werknemers die een vangnetuitkering ontvangen als gevolg van orgaandonatie, ziek worden als gevolg van zwangerschap of bevallen of waarvoor bij ziekte de no riskpolis geldt, die hun re-integratieverplichtingen niet of niet volledig zijn nagekomen. Deze in de ZW geregelde verhaalssanctie op de ex-werkgever vormt het equivalent van de in het wetsvoorstel geregelde verlenging van de loondoorbetalingsverplichting op grond van de Wet WIA.
Wijzigingen in de WIA
Opleggen loonsanctie aan werkgevers van vangnetters
In artikel 25 van de Wet WIA worden de verplichtingen in het kader van de re-integratie voor de werkgever van een arbeidsongeschikte werknemer geregeld. Deze verplichtingen voor de werkgever gelden ook wanneer de werknemer een vangnetter is. Indien de werkgever van een “niet-vangnetter” voornoemde verplichtingen zonder deugdelijke grond niet of niet volledig is nagekomen of onvoldoende re-integratie-inspanningen heeft verricht, stelt het UWV een termijn vast waarmee de loondoorbetalingsverplichting wordt verlengd. De maximale duur van deze verlenging is 52 weken. Op grond van het huidige artikel 26, tweede lid, van de Wet WIA kan het UWV een dergelijke (loon-)sanctie niet opleggen aan werkgevers van werknemers die een vangnetuitkering ontvangen als gevolg van orgaandonatie, ziek worden als gevolg van zwangerschap of bevallen of waarvoor bij ziekte de no riskpolis geldt een vangnetter. Het laten vervallen van het tweede lid strekt ertoe dat het UWV ook in deze situatie een loonsanctie kan opleggen.
Verkorting duur van de WGA-loongerelateerde uitkering
Met het wetsvoorstel wordt geregeld dat de periode waarover de betrokkene vangnet-ziekengeld heeft genoten, in mindering wordt gebracht op zijn resterende WW-duur. Aangezien de duur van de loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering op grond van de Wet WIA is gekoppeld aan de WW-duur, wordt met deze wijziging in artikel 59, derde lid, van de Wet WIA geregeld dat ook de periode tussen het einde van de dienstbetrekking en het moment waarop recht op de loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering ontstaat en waarin betrokkene ZW-uitkering heeft ontvangen, in mindering wordt gebracht op de duur van de loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering.
Overgangsrecht
De anticumulatie van de uitkeringsduur ZW en WW waarin het wetsvoorstel voorziet en de loonsanctie en de verhaalssanctie, geldt alleen voor nieuwe ziektegevallen na inwerkingtreding van de hier beschreven maatregelen.
Conclusie
De maatregelen om het voor werknemers wier dienstverband afloopt, minder aantrekkelijk te maken om zich ziek te melden, zijn plausibel. Ook het geven van een zwaardere re-integratieverantwoordelijkheid aan werkgevers van vangnetters waarvan het dienstverband in stand blijft, is gegeven het doel van deze verantwoordelijkheid begrijpelijk. Vanuit wetstechnisch perspectief is het ook logisch om de duur van de loongerelateerde uitkering te beperking van arbeidsongeschikten die een zw-vangnetuitkering hebben genoten na einde van het dienstverband. Desondans is dit een relatief forse maatregel die de WGA-rechten van vangnetters waarvoor dit geldt, behoorlijk aantast. Voor inkomensverzekeraars heeft een kortere duur van de loongerelateerde WGA-uitkering tot gevolg dat betrokkenen eerder te maken zullen krijgen met een WGA-hiaat. In actuarieel opzicht zal hier dus rekening mee moeten worden gehouden.
