ExpertKennis
Oproepkrachten en de Ziekengeldpolis
De status van de oproepkracht is een regelmatig terugkerend onderwerp bij het sluiten (of naverrekenen) van een Ziekengeldpolis.
Vanuit de optiek van de werkgever, in dit geval onze verzekeringnemer, hoort de oproepkracht in principe niet thuis op de Ziekengeldpolis. Er zou geen loondoorbetalingsverplichting bij ziekte gelden maar het recht op een Ziektewet uitkering van het UWV.
Het al dan niet onder de loondoorbetaling vallen van een oproepkracht spitst zich toe op de vraag of er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Zo ja dan is er sprake van een arbeidsovereenkomst, zo nee dan is er eventueel recht op een ZW uitkering.
Oproepkracht en arbeidsovereenkomst
De term oproepkracht is geen wettelijke titel maar een verzamelnaam van losse dienstverbanden.
Kenmerk van de oproepkracht is dat er geen verschijningsplicht of prestatieplicht (werkgarantie) is en dat hij onregelmatig werkt.
Het is lastig vast te stellen of er sprake is van een arbeidsoverkomst. In een groot aantal gevallen worden er mondelinge afspraken gemaakt, maar ook schriftelijke vastlegging van de afspraken biedt niet in alle gevallen duidelijk.
Van belang zijn de feitelijke omstandigheden waarin de oproepkracht werkt.
Is er sprake van:
- Persoonlijke verrichte arbeid
- Gezagsverhouding
- Loon
Dan is er in principe sprake van een arbeidsovereenkomst. En dus recht op loondoorbetaling bij ziekte voor maximaal 104 weken. Als er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst ontstaat er recht op een ZW uitkering.
Uit de praktijk blijkt dat een arbeidsovereenkomst vaker voorkomt dan de werkgever zich bewust is. Het UWV toetst bij de aanvraag om een ZW uitkering de feitelijke situatie. In een groot aantal gevallen is er alsnog sprake van een arbeidsovereenkomst.
Voor een aantal oproepkrachten geldt dat er wel recht is op een ZW uitkering ook al is er sprake van een arbeidsovereenkomst. Dit geldt voor:
- Orgaandonoren
- No riskers
- Zwangere oproepkrachten of ziek t.g.v. zwangerschap na de bevalling
In een aantal CAO’s is vastgelegd dat voor de oproepkrachten een loondoorbetalingsverplichting geldt. Er is dan dus sprake van een arbeidsovereenkomst. Werknemers worden op die manier ook wel als parttimers benoemd.
Werkgarantie en verschijningsplicht
Een werknemer met een contract voor een bepaald aantal uren in een bepaalde periode kent een doorlopende arbeidsovereenkomst. Bij ziekte krijgt hij loon doorbetaald door de werkgever.
Ook als de werknemer verplicht is gehoor te geven aan een oproep is er een doorlopende arbeidsovereenkomst. Er is sprake van een uitgestelde prestatieplicht (mup overeenkomst)
Ingewikkelder is –weer- die feitelijke situatie. Als bijvoorbeeld de werknemer bij weigering van een aantal oproepen de arbeidsverhouding zou verstoren en niet meer wordt opgeroepen kan er later alsnog een arbeidsovereenkomst worden vastgesteld. En dus loondoorbetaling!
Opvolgende oproepperioden
Als een oproepkracht geen verschijningsplicht of werkgarantie heeft ontstaat er een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd voor de duur van die oproep. Hierbij is de “flexwet”van toepassing waarbij geldt dat als de oproepen elkaar opvolgen met tussenpozen van niet meer dan 3 maanden er na 36 maanden alsnog een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd ontstaat. Ook als meer dan 3 oproepen elkaar opvolgen met tussenpozen van niet meer dan 3 maanden ontstaat er vanaf de 4e oproep een arbeidsovereenkomst.
NB! Hier kan via de CAO vanaf geweken worden!
Een tijdelijke vervanger van een vaste kracht wordt niet aangemerkt als oproepkracht.
Voorovereenkomst
Als er geen doorlopende arbeidsovereenkomst is er sprake van een voorovereenkomst.
Er is geen werkgarantie en verschijningsplicht. Er is dan dus geen arbeidsovereenkomst. Bij het voldoen aan de oproep ontstaat er een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd en is er bij ziekte recht op loondoorbetaling tot het einde van de oproep.
Recent heeft de kantonrechter in onder meer Haarlem, op verzoek, geoordeeld dat ondanks de aanwezigheid van een voorovereenkomst er in specifieke gevallen toch sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Eerste arbeidsongeschiktheidsdag
Als eerste ziektedag geldt:
- de eerste werkdag waarop niet gewerkt kan worden. Dit kan ook zaterdag en zondag zijn
- de dag waarop er gebruikelijk wordt gewerkt in het bedrijf als de eerste ziektedag niet kan worden vastgesteld.
Tot slot
Bepalend bij het vaststellen of de oproepkracht onder de loondoorbetaling valt of onder de werking van de ZW is het benoemen van de arbeidsovereenkomst.
Toetsing bij het UWV en eventueel in rechte leidt tot de conclusie dat er met grote regelmaat alsnog een arbeidsovereenkomst en dus een loondoorbetalingsverplichting wordt vastgesteld.
De CAO kan ondersteuning bieden bij het benoemen van de oproepkracht. Ook de individuele arbeidsovereenkomst kan de wet overrulen.
Let op!
Een aantal verzekeraars, ook Nationale-Nederlanden, rekent bij de
uitvoering van de Ziekengeldpolis premie over alle werknemers die op de
(verzamel)loonstaat voorkomen. Dus ook voor de oproepkrachten. Dit beleid is
gestoeld op de systematiek van het UWV en is actuarieel onderbouwd.
