ExpertKennis
Boeten, maatregelen, terug en invordering in sociaal zekerheidsrecht
Tegenover de rechten staan ook in het sociaal zekerheidsrecht verplichtingen. Een uitkeringsgerechtigde moet voldoen aan bepaalde voorschriften. Bij overtreding van die voorschriften wordt aan betrokkene een sanctie opgelegd door ht Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) of de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
De straf kan variëren in omvang en is onder meer afhankelijk van de zwaarte van de overtreding en de verwijtbaarheid. Ook de wijze van straffen kan verschillen. Er kan bijvoorbeeld een administratieve maatregel worden opgelegd. Of een administratieve boete.In dit document de belangrijkste zaken op een rij.
Administratieve maatregel
Verplichtingen als in de inleiding benoemd worden of door UWV/SVB vastgesteld of vloeien voort uit de wet. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld gehoor geven aan een oproep bij UWV/SVB of de sollicitatieplicht.
UWV/SVB zijn verplicht een maatregel op te leggen bij overtreding van de bepalingen. Een maatregel heeft betrekking op de uitkering. Die wordt geheel of gedeeltelijk niet uitgekeerd bij overtreding. Of (gedeeltelijk) geweigerd. Daarbij is de zwaarte van de overtreding van belang. Als de uitkeringsgerechtigde geen blaam treft wordt er geen maatregel opgelegd.
Bij herhaling geldt een verhoogde maatregel. De uitkering wordt dan bijvoorbeeld langer geweigerd of gedurende de gehele lengte slechts voor de helft uitgekeerd.
Uitvoering maatregel
SVB sanctioneert bij overtreding van voorschriften bij AOW, AKW (“Kinderbijslag”) of ANW.
Het UWV voert de maatregelen uit bij de werknemersverzekeringen of sociale regelingen ZW, WW, WIA, WAO, WAZ, Wet Wajong, Toeslagenwet, Wet Arbeid en Zorg en IOW (Inkomensvoorziening oudere werkloze).
Daarbij moeten SVB/UWV zich houden aan het Maatregelbesluit sociale zekerheidswetten. Dit besluit zorgt voor eenduidigheid bij de uitvoering. De sanctie is altijd een percentage van de uitkering.
De verplichtingen van rechthebbenden zijn ingedeeld in 4 categorieën, die in zwaarte en belangrijkheid oplopen. Binnen elke categorie wordt dat onderscheid verder verdiept.
Het niet tijdig inleveren van bepaalde administratieve gegevens kan bijvoorbeeld in de minst zware categorie vallen, waarbij dan het één dag te laat inleveren van een werkbriefje (WW) weer zwaarder telt dan de wijziging van een t
elefoonnummer. Dit is natuurlijk slechts een voorbeeld.
Gemeenten
Waar UWV/SVB verplicht zijn maatregelen te treffen, is de Gemeente bevoegd dit te doen. Hierbij gaat het om overtreding van voorschriften in bijvoorbeeld de WWB (Bijstand). De maatregelen kunnen per gemeente verschillen, uitgezonderd de verplichte maatregel bij de BBZ (bijstand zelfstandigen).
Bestuurlijke boete
Als een rechthebbende verzuimt om feiten en omstandigheden te melden die van invloed zijn op de uitkering (informatieplicht) dan legt UWV/SVB een boete op. Dit gebeurt op basis van het Boetebesluit sociale zekerheidswetten of de wetten zelf.
Bij fraude > € 10.000 volgt aangifte bij het OM.
Voor de boete wordt opgelegd krijgt de rechthebbende de kans zich mondeling of schriftelijk te verweren. Ook bij het toekennen van een boete geldt dat recidive leidt tot een hogere boete en dat een relatief gering wordt bestraft met de minimumboete van € 52.
Zorgverzekeraars mogen een boete opleggen als de verzekerde de premie niet betaalt. De boete is 130% van de nominale premie.
Gemeenten mogen vanaf 1-1-2010 zelf geen boete meer opleggen. (Uitgezonderd de BBZ).
Terugvorderen, invorderen en verrekenen.
UWV en SVB zijn verplicht te veel uitgekeerde bedragen of ten onrechte gedane uitkeringen terug te vorderen.
De terugvorderingtermijn (periode waarin de beslissing tot terugvorderen moet worden genomen) is 5 jaar. De uitkering kan tot maximaal 20 jaar na het moment van uitbetalen worden opgeëist.
Gemeenten kennen een bevoegdheid tot terugvorderen. Daarbij geldt dat de oorzaak van (teveel) betalen van belang is. Als de gemeente zelf teveel heeft betaald en de belanghebbende had daar geen idee van, dan vervalt het recht tot terugvordering.
Te vorderen bedragen en/of boetes kunnen worden verrekend met evt. nog openstaande uitkeringen. Eventueel wordt er een betalingsregeling getroffen van maximaal 12 maanden. Bij wanbetaling volgt incasso + wettelijke rente.
De uitkeringsinstantie mag afzien van terugvordering om dringende redenen. Bij bedragen < € 113, - wordt in de regel niet teruggevorderd.
Tegen het opleggen van een maatregel, boete of terugvordering kan bezwaar en beroep worden aangetekend.
