Arbeidsomstandigheden kappers zorgwekkend

Bron: mnisterie SZW

Er wordt te weinig gedaan aan bescherming tegen lichamelijke overbelasting en schadelijke stoffen, zo blijkt uit controles van de Arbeidsinspectie bij kapsalons en kappersopleidingen.

Bij driekwart van de kappersopleidingen en ruim tweederde van de kapsalons is onvoldoende bescherming tegen lichamelijke overbelasting en schadelijke stoffen. Dat blijkt uit controles van de Arbeidsinspectie bij 436 salons en opleidingen.

Ruim een derde van de kappers kampt met rsi- en rugklachten. Ongeveer een op de vijf heeft last van handeczeem door de schadelijke ingrediënten in producten als permanentvloeistoffen en blondeermiddelen. Deze klachten zijn belangrijke oorzaken van ziekteverzuim. Kapperseczeem is bovendien een van de meest voorkomende beroepsziekten. Deze aandoening kan niet altijd worden genezen, waardoor kappers hun werk niet meer kunnen doen.

Dat vooral opleidingen onder de maat scoren, vindt de Arbeidsinspectie zorgwekkend. Zij trof onder meer verouderd meubilair aan en de wasbakken voldeden bijna nooit. Om de arbeidsomstandigheden in de branche te verbeteren is het juist zaak dat leerlingen het goede voorbeeld krijgen.

In veel salons zijn de werkplekken niet goed ingericht. Stoelen, wasbakken en kappersfietsen (een zadel op wieltjes) voldoen vaak niet aan de eisen om gezond te kunnen werken. Of de kapper heeft onvoldoende bewegingsruimte rondom de klant, zodat die zich in bochten moet wringen of ver moet reiken om zijn werk te doen. Ook draaien veel kappers de pinksteun van hun schaar, omdat ze niet gewend zijn hiermee te werken. Deze steun vermindert de spierspanning in handen en polsen en helpt daardoor rsi te voorkomen.

Haarverf en blondeermiddelen worden vaak klaargemaakt op de plek waar kappers ook hun boterham eten en koffie drinken. Dit zou moeten gebeuren in een aparte chemiehoek. Veel kappers dragen ringen, terwijl is bewezen dat dit eczeem in de hand werkt. Ook worden vaak geen of de verkeerde handschoenen gebruikt. Werkgevers zouden veel strenger moeten zijn als het op maatregelen aankomt; nu laten ze te veel aan hun medewerkers zelf over.

De Arbeidsinspectie overlegt binnenkort met de branche over de uitkomsten. Zij verwacht dat de kappersbranche, die in het verleden voortvarend aandacht vroeg voor arbeidsomstandigheden, de handschoen zal oppakken om de situatie te verbeteren. De opleidingsinstituten en kapsalons krijgen de komende jaren opnieuw bezoek van de Arbeidsinspectie. Dan wordt onder meer gekeken of kappers hun werknemers en leerlingen beter instrueren hoe ze veilig en gezond moeten werken.

Conclusies en aanbevelingen uit het inspectierapport:

Maatregelen en hulpmiddelen tegen fysieke belasting of blootstelling aan schadelijke of irriterende stoffen zijn in de kappersbranche ruimschoots voorhanden. Echter, ruim tweederde van de bezochte kapsalons en drie op de vier kappersopleidingen voldoen niet aan de minimale wettelijke normen als het gaat om dit soort maatregelen. Vooral opleidingen scoren gemiddeld onder de maat, terwijl juist daar aandacht voor vakbekaamheid hand in hand zou moeten gaan met aandacht voor arbo-aspecten van het kappersvak. Maar ook voor de meerderheid van de salons geldt: meer en beter investeren in het voorkomen van fysieke belasting en van blootstelling aan stoffen is geen overbodige luxe om uitval van kappers te voorkomen. Een paar duidelijke knelpunten zijn uit dit project naar voren gekomen.

De Arbeidsinspectie beveelt hierover het volgende aan:

1. Meer en betere kennis van ergonomisch verantwoord kappersmeubilair, vooral van stoel/wasbakcombinaties is nodig. Kijk nog eens goed naar wat de gezond-werken-regels hierover melden.

2. Maak meer gebruik van uw eigen creativiteit om uw salon of praktijklokaal arbo-proof in te richten. De creativiteit die eigen is aan het kappersvak kan ook aangewend worden om bijvoorbeeld meer werkruimte rondom de stoel/wasbakcombinatie te creëren, of om een chemiehoek in te richten die aan de eisen voldoet.

3. Wacht niet tot 2014 met het vervangen van verouderd meubilair: de Arbowet geldt ook nu al!

4. Kapperseczeem: Wacht niet tot de klachten zich voordoen, dan is het veel te laat. Gebruik goede handschoenen, laat handsieraden volledig weg en weet de weg naar de kapperspoli als zich ondanks alles toch klachten voordoen.

Speciaal voor de branche raadt de Arbeidsinspectie aan om de mantelovereenkomst met de verzekeraars over de kapperspoli’s in heroverweging te nemen. Het zou goed zijn om wellicht een breder pakket van te financieren activiteiten af te spreken, of de afspraken over een geheel andere boeg te gooien zodanig dat het werkgevers stimuleert er daadwerkelijk gebruik van te gaan maken.

Vakbekwaamheid, professionaliteit en bewust omgaan met arbeidsomstandigheden gaan wat de Arbeidsinspectie betreft heel goed samen. Het geeft niet alleen een betere uitstraling, maar ook een gezonder werkklimaat. Daar profiteert uiteindelijk iedereen van.

Hoe nu verder?

De Arbeidsinspectie spreekt sociale partners aan op de uitkomsten van dit inspectieproject. Zij verwacht een concrete strategie van deze partijen richting haar achterban, om in de geest van de hierboven geformuleerde aanbevelingen tot verbeteringen te komen. Maatregelen en hulpmiddelen hoeven niet zozeer meer uitgevonden te worden: blijvende aandacht voor het daadwerkelijk gebruik ervan is noodzakelijk om op de werkvloer fysieke belasting en (huid)allergieën te voorkomen. De Arbeidsinspectie zal hierover met de branche de komende periode afspraken maken.

De branche heeft als gevolg van de uitkomsten van dit project verschillende initiatieven genomen:

Via middelen vanuit het Hoofdbedrijfschap Ambachten gaat de branche werken aan een communicatieactie (tournee) gericht op de kappersopleidingen. De boodschap hiervan zal in lijn zijn met de bevindingen uit dit rapport en heeft als strekking: neem uw voorbeeldfunctie als opleiding ook serieus als het over gezond werken gaat. Draag naar kappersdocenten en -leerlingen uit dat niet alleen aandacht voor fysieke belasting en kapperseczeem in de opleiding van groot belang is, maar dat dit zich moet vertalen naar de praktijk van het kappersvak: werkhouding, kniptechnieken, inrichting salon, keuze kappersmeubilair, keuze van te gebruiken haarcosmetische producten en de keuze van hulpmiddelen. De branche heeft in zijn brancheblad KappersNieuws (juli/augustusnummer 2008) een artikel gepubliceerd over de gezond-werken-regels (‘hoe zat het ook alweer?’) en daarin tevens aandacht voor de kapperspoli gevraagd. FNV-Mooi komt eveneens met een artikel dat de uitkomsten van onderhavig project aan de kaak stelt en kappers ertoe wil bewegen meer aandacht voor gezond werken te hebben tijdens de uitoefening van hun vak. Tot slot hebben sociale partners in hun nieuw afgesloten CAO (voorjaar 2008) afgesproken in het najaar van 2008 met het opstellen van een Arbocatalogus te starten. Hiermee laten sociale partners zien de aanbevelingen van deArbeidsinspectie serieus op te pakken. Blijvende aandacht is echter nodig, vooral gericht op doorwerking naar de werkvloer.