ExpertKennis
Alles privaat?
Met de loondoorbetalingsplicht bij ziekte en het zelf dragen van het WGA-risico, heeft de overheid al een deel van de sociale zekerheid aan de private markt overgelaten. De overheid koost hiervoor omdat duidelijk is dat de private markt door concurrentie en financiële belangen beter in staat is om het beroep op sociale regelingen te beperken. Inmiddels heeft de private markt zich duidelijk bewezen en heeft het kabinet aangekondigd ook de WGA te willen privatiseren. Ondanks dat, heeft het kabinet helaas wat gas teruggenomen door de definitieve beslissing pas te nemen na bespreking van de evaluatie WGA later deze maand. Nog meer gas wordt teruggenomen als het gaat om de privatisering van de WW. Ondanks dat er vele goede redenen zijn tot privatisering en ondanks een krachtig pleidooi door onder meer de commissie Bakker, CDA’er van Hijum, het CNV etc., heeft het kabinet nog steeds geen beslissing genomen. Recentelijk is er nieuw argument genoemd om te kiezen voor private uitvoering van de WW: de economische crisis. Het is te hopen dat dit aanleiding is voor het kabinet om nu wel daadkracht te tonen.
De knuppel in het hoenderhok is geworpen door het UWV.
Volgens de publieke uitvoerder van de werknemersverzekeringen moet de WW-premie
van 4,15% het volgend jaar worden verhoogd tot ruim 7%. De werkelijk benodigde
premie is echter bijna 10% zodat ook bij een premie van 7% behoorlijk wordt
ingeteerd op de reserves. Het UWV komt met zijn advies omdat het kampt met
problemen aan zowel de uitgavenkant als de inkomstenkant. Gevolg is het snel
wegsmelten van de reserves van de UWV-fondsen. Het voorstel van het UWV om de
WW-premie te verhogen moet vooral voorkomen dat ook de overblijvende reserves
van de UWV-fondsen te snel verdwijnen.
In een recent persartikel pleitten economen Lans bovenberg,
hoogleraar economie aan de universiteit van Tilburg en lid van het CDA en
hoogleraar overheidsfinanciën Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit, om toch
in te teren op de WW-reserves omdat eerst de economie moet worden gestimuleerd
en pas daarna moet worden nagedacht over de manieren waarop de WW-uitkeringen
structureel kunnen worden gefinancierd.
Het kabininet heeft blijkens de prinsjesdagstukken niet gekozen voor de oplossing die de genoemde economen voorstaan, maar de lijn van het UWV gevolgd. Wel zal het bedrijfsleven voor de lastenstijging volgend jaar fiscaal gecompenseerd worden. Toch is dit een tijdelijke oplossing voor een structureel probleem. Het is daarom niet vreemd dat, in navolging van mede CDA’er van Huijm, Bovenberg voorstander is van structurele hervormingen in de WW om de financiering op langere termijn veilig te stellen. Hij verwijst naar het rapport van de commissie Bakker van vorig jaar, waarin als onderdeel van de maatregelen om de arbeidsparticipatie verhogen, werd voorgesteld om de eerste 6 maanden van de WW te privatiseren. Op deze manier zou de WW niet alleen activerender worden, maar zou ook het probleem van het EMU-saldo worden opgelost. Een belangrijk deel van de WW-lasten zou dan immers niet meer via het WW-fonds meer gaan lopen. Wat alleen niet wordt opgelost is de lastenverzwaring voor het bedrijfsleven. Wel mag worden verwacht dat een WW die meer activerend is vanzelf zal leiden tot lagere lasten en het eerder benutten van kansen op de arbeidsmarkt.
Het kabinet is eveneens van mening dat de WW voor de langere termijn meer activerend moet worden. Dit wordt dit onder meer ingegeven door de dreigende krapte op de arbeidsmarkt als gevolg van de vergrijzing. Minister Donner van SZW wijst er geregeld op dat wanneer niets wordt gedaan, over 15 jaar de verhouding actieven en 65-plussers nog maar 2 op 1 zal zijn. Op dit moment is dit nog 4 op 1. Gezien deze ontwikkelingen heeft het kabinet de verhoging van de arbeidsparticipatie tot 80% dan ook als één van de belangrijkste speerpunten gedefinieerd. Eén van de instrumenten om de arbeidsparticipatie te bevorderen, is een WW die veel meer gericht is op behoud van werk en het zo snel mogelijk begeleiden van werknemers van werk naar werk. Een private WW zou daarvoor uitstekend geschikt zijn waarbij overigens vele privatiseringsvarianten mogelijk zijn. Verzekeraars hebben zich in principe al positief uitgesproken over privatisering van de WW maar dan wel onder de strikte voorwaarde dat een oplossing wordt gevonden voor een aantal verzekeringstechnische problemen.
Tot nu toe durfde het kabinet
het niet aan om knopen door te hakken over de WW. Nu echter de economische
crisis dwingt tot een keuze tussen hervormen of het verhogen van premies, is dit
onderwerp opnieuw op tafel gekomen. Het is niet uitgesloten dat de politieke en
maatschappelijke verhoudingen onder invloed van de economische omstandigheden nu anders liggen. Dat blijkt ook uit het recente pleidooi van PvdA'er Ton Heerts waarbij hij voorstelde om het eerste jaar van de WW te privatiseren conform de WULBZ.
Het zou van visie en daadkracht getuigen als het kabinet werkgevers, werknemers en private uitvoerders een grotere rol zou durven te geven bij de WW. Uiteindelijk leidt dit tot een regeling die meer activerend is waardoor de doelstelling van een zo groot mogelijke arbeidsparticipatie maximaal wordt ondersteund. Last but not least lijkt, gezien de standpunten van het CDA en de PvdA, hiervoor een politieke meerderheid beschikbaar te zijn.
