ExpertBlog
Veel onderzoeken naar toekomstbestendigheid pensioenstelsel
Voor de tweede keer in nog geen tien jaar schudt het Nederlandse pensioenstelsel op z’n grondvesten.
Tijdens de eerste crisis werd drastisch ingegrepen. Het kwam tot verhoging van de pensioenpremies, verlaging van de jaarlijkse aanpassing van ingegane pensioenen aan de prijsontwikkeling, en wijziging van het pensioensysteem zelf. Bij die wijzigingen zochten vooral werkgevers naar goedkopere en minder risicovolle pensioenregelingen. Zo werden eindloonregelingen (waarbij het ouderdomspensioen wordt afgeleid van het laatste verdiende loon vóór pensionering) vervangen door middelloonregelingen ( waarbij elk jaar een stuk ouderdomspensioen wordt opgebouwd op basis van het in dat jaar verdiende loon). Ook stapten veel werkgevers over op een pensioensysteem op basis van beschikbare premie (daarbij staat de hoogte van het ouderdomspensioen niet vast maar is afhankelijk van de rendementen die met het beleggen van de beschikbare premie wordt behaald).
De tweede crisis toont aan dat het pensioenstelsel desondanks nog steeds gevoelig is voor allerlei schokken. Vooral pensioenfondsen, die steeds meer in aandelen en andere zakelijke waarden zijn
gaan beleggen, blijken uitermate gevoelig te zijn voor de combinatie van lage rente en lage waarden van aandelen. Opnieuw dreigen daarom drastische ingrepen, zoals het achterwege laten van de jaarlijkse aanpassing van ingegane pensioenen aan de prijsontwikkeling of zelfs het (tijdelijk) verlagen van pensioenuitkeringen.
Om alle problemen die op pensioengebied spelen goed ik kaart te brengen en te komen tot adequate oplossingen heeft het kabinet een groot aantal onderzoeken gelast en diverse commissies ingesteld.
Commissie Parameters
In de Pensioenwet is geregeld door voor de financiering van pensioenfondsen een Financieel Toetsingskader (FTK) wordt vastgesteld. Doel hiervan is de bescherming van de pensioentoezegging van deelnemers in een pensioenfonds. Het Ftk bevat verschillende parameters die ondermeer hebben betrekking op de minimale verwachtingswaarden voor het loon- of prijsindexcijfer, het maximaal te hanteren verwachte rendement op vastrentende waarden, de maximaal te hanteren risicopremies op onder andere aandelen en onroerend goed en de toekomstige rente.
Om te adviseren welke parameters pensioenfondsen de komende jaren moeten hanteren is de Commissie Parameters ingesteld.
Deze commissie bestaat uit: Henk Don (voorzitter, hoogelraar econometrie en economische politiek aan de Universiteite van Amsterdam), Casper van Ewijk (CPB), Klaas Knot (DNB), Benne van Popta (MKB Nederland) en Chris Driessen (FNV).
De commissie had vóór 1 september 2009 moeten adviseren. Dat advies is echter vertraagd.
Commissie beleggingsbeleid en risicobeheer
Voor de vraag of pensioenfondsen de afgelopen jaren een verantwoord beleggingsbeleid hebben gevoerd en hoe zij zijn omgegaan met de afweging tussen rendement en risico is de commissie Beleggingsbeleid en risicobeheer ingesteld. Die commissie zal ook aanbevelingen doen voor het beleggingsbeleid en risicobeheer van pensioenfondsen in de toekomst.
De commissie is samengesteld uit Jean Frijns (voorzitter; hoogleraar beleggingsleer aan de Vrije Universiteit), Bert Scholtens (bijzonder hoogleraar duurzaamheid en financiële instellingen aan de Rijksuniversiteit Groningen) en Jan Nijssen (directeur Montae).
Deze commissie moet uiterlijk 1 januari 2010 advies uitbrengen.
Commissie toekomstbestendigheid aanvullende pensioenregelingen
De huidige financiële en economische crisis en de vergrijzing in de komende decennia maakt het belangrijk om de toekomst- en schokbestendigheid van de huidige pensioencontracten te analyseren. Als uit de analyse zou blijken dat (een deel van) de huidige pensioencontracten aan heroverweging toe is, is moet de omvang van de problematiek in beeld worden gebracht en daarvoor oplossingen worden aa gedragen. Die taak heeft de Commissie toekomstbestendigheid aanvullende pensioenregelingen gekregen.
De randvoorwaarde waarbinnen deze commissie moet opereren is dat een op collectiviteit en solidariteit gebaseerd systeem in de tweede pijler van het pensioenstelsel behouden moet blijven. De commissie is samengesteld uit Kees Goudswaard (voorzitter; hoogleraar toegepaste economie en bijzonder hoogleraar sociale zekerheid aan de Universiteit van Leiden), Roel Beetsma (hoogleraar Macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam), Theo Nijman (hoogleraar Econometrie van de Financiële Markten en hoogleraar Beleggingstheorie aan de Universiteit van Tilburg)en Paul Schnabel (directeur Sociaal Cultureel Planbureau).
Europese en internationale bedreigingen
Het CDA-kamerlid Pieter Omtzigt heeft via een motie aan de regering gevraagd alle Europese en internationale bedreigingen voor het Nederlandse pensioenstelsel in beeld te brengen en aan te geven hoe ons stelsel hiertegen kan worden beschermd. Minister Donner en Staatssecretaris De Jager hebben toegezegd dit onderzoek te laten uitvoeren. Of hiervoor ook een aparte commissie wordt benoemd is nog niet duidelijk. Waarschijnlijk komt er eerst een ambtelijke studie.
