ExpertBlog
Oplossing AOV problematiek ligt bij het UWV
Voor ik in de Tweede Kamer kwam was ik freelancer.
Zelfstandige zonder personeel. Ondernemer. In ieder geval werkte ik voor eigen
risico. Ik wist dat als ik onder de tram kwam en duurzaam geen stukjes meer kon
typen, of nog jaren aan het oefenen zou zijn om via de tape stukjes te dicteren
of met mijn tenen te leren typen er niets anders voor mij restte dan de
bijstand. Toch nam ik het risico om geen arbeidsongeschiktheidsverzekering te
nemen.
Een schrijver schrijft door, of wellicht juist door als
hij of zij ziek is. Bovendien, en daar dank ik de schepper en/of moeder natuur
hartelijk voor, ik ben gezond van lijf en leden. Geen chronische aandoening,
geen slappe knieën, geen erfelijke ziekten voor zover bekend, met calvinistisch
werkethos behept - ook bij griep en verkoudheid - en verder ook nog jong, vrouw
en niet van zins om zwanger te worden. Risicoselectietechnisch was ik dus een
ideaal subject voor verzekeraars. Maar ik spaarde liever zelf voor pech, en
zette na bestudering van de premies dat bedrag toch liever op mijn eigen
spaarrekening, op de post ‘als het goed mis gaat of als het niet mis gaat voor
een inspirerende sabbatical. Maar als ik toen had geweten wat ik zou verdienen
had ik wel degelijk me bij het UWV aangemeld voor de voortzetting van mijn oude
verzekering als werknemer, maar in die vier weken dat ik de tijd had om te
beslissen kon ik dat nog niet weten.
Anders is dat als je wat meer pech hebt, of als
zelfstandige een iets riskanter beroep hebt dan stukjes typen. Bouwvakken
bijvoorbeeld, of verplegen. De kans dat je van de steiger valt, of door je rug
gaat bij deze beroepen die door steeds meer mensen als zelfstandige worden
beoefend is veel groter. Of als je de pech hebt diabetes te hebben, of een
chronische aandoening. Valt meestal prima mee te werken, en vaak ook een reden
om als zelfstandige te beginnen. Geen werkgever meer die moppert als je even
naar de dokter moet of een uurtje later wilt beginnen na een slechte nacht. Maar
in beide gevallen, risicovol beroep of een kwetsuur gaat de premie voor een
arbeidsongeschiktheidsverzekering met sprongen omhoog, of in het ergste geval,
word je geweigerd voor de verzekering. Ik snap het, het is allemaal
marktwerking, er is geen verzekeringsplicht, dus ook geen acceptatieplicht, maar
voor al die individuele gevallen die wel graag hun hypotheek willen blijven
betalen en hun gezin willen kunnen onderhouden in geval van echte pech, en zuur
ook nog. De markt werkt, maar niet voor hen.
Teruggaan naar een soort van verplichte verzekering voor
zelfstandigen, de WAZ, wil niemand. De WAZ was een traumatische ervaring voor de
meeste zelfstandigen. Zelden zo’n slechte regeling gezien overigens. Maar wat
kunnen we dan wel doen om de markt ook voor pechgevallen te laten werken? De
vernieuwde vangnetverzekering is een. Maar die zal niet helpen voor de
zelfstandige die echt wat meer kosten heeft dan de uitkering die wordt verstrekt
als het goed mis is. Bovendien is, ondanks de voorlichting, de nieuwe regeling
nog weinig bekend bij zelfstandigen. Op alle sites waar het kabinet mij had
verzekerd dat de regeling werd bekend gemaakt vond ik ofwel niets, ofwel diep
verstopt, ofwel een link naar een deal van de organisatie met een verzekeraar.
De campagne was in ieder geval niet gericht op het bewustmaken van de
zelfstandige op het nut en bestaan van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. Nu
kan je zeggen dat het de eigen verantwoordelijkheid is van de zelfstandige, om
kennis te nemen van het nut van zo’n verzekering en vervolgens de mogelijkheden,
en dat onderschrijf ik van harte, maar gegeven het feit dat weinig zelfstandigen
zich er mee bezig houden was de publiciteitscampagne niet meer dan een paar
zaadjes in dorre grond. Eigen schuld van de zelfstandige, wederom, maar ik vraag
me nu wel af hoeveel zelfstandigen voor wie de regeling is bedoeld gebruik
hebben gemaakt van de mogelijkheid.
En weer terug naar mijn kernvraag, hoe zorgen we er nou
voor dat die markt van verzekeringen ook gaat werken voor de risicogevallen? Ik
heb daar wel een simpele en elegante oplossing voor. Laat de overheid
concurreren met de verzekeraars. Door de UWV regeling, dat is de mogelijkheid om
je door te verzekeren als ex-werknemer en startende zelfstandige, ook open te
stellen voor spijtoptanten en langer voor startende zelfstandigen. Bijvoorbeeld
een jaar, als je ongeveer weet wat je gaat verdienen. UWV weigert geen
verzekeringnemers op basis van hun beroep of eventuele gebreken. De verzekering
is niet perse goedkoper, maar heeft dus als grote voordeel dat er niet wordt
geselecteerd op risico. Minister Donner is bang voor averse risicoselectie,
namelijk dat alleen de zieke, zwakke en misselijke zelfstandigen zich zullen
melden en zo het risicoprofiel van die kring van verzekerden verandert. Ik ben
daar niet zo bang voor. Ook al trek je misschien de iets risicovollere
zelfstandigen aan, dan nog zal het effect op de premiestelling nihil zijn, omdat
de spoeling zo dun is. Bovendien zijn de eisen voor een volledige
arbeidsongeschiktheidsuitkering zo scherp dat zelfstandigen net als werknemers
echt niet voor wissewasjes permanent van de arbeidsmarkt worden verstoten. Ik
zie twee voordelen aan deze optie. Een grotere kring van verzekerden bij het UWV
(de kring die nu aan het leeglopen is omdat zoveel mensen als zelfstandig gaan
werken) en meer prikkels voor marktpartijen om toch eens goed naar de
risicoprofielen te kijken, willen ze niet al te veel potentiële klanten
verliezen aan de overheid.
Ik begrijp dat ik dit idee in het hol van de leeuw werp, maar ik ben wel van de school die graag vort met de geit zegt. Graag commentaar…... voor ik het als wetsvoorstel inbreng.
> Wil je reageren op dit artikel, bevestig hier je inlog:
Uiteraard zal een verzekeraar moeten toetsen of een aangeboden risico sterk afwijkend is van een normaal risicoprofiel. De premiestelling van dergelijke producten is gebaseerd op een mix van zowel goede als minder goede risico's welke zich tijdens de looptijd van de verzekering openbaren. Dat is ook het basisprincipe van verzekeren: onzekere voorvallen welke je niet zelf kunt dragen, overdragen aan een verzekeraar. Aan een eventuele afwijzing van een verzekeraar ligt een goede analyse van een medisch adviseur ten grondslag. Wanneer op basis van objectieve gronden een aangeboden risico wezenlijk afwijkt van de uitgangspunten bij een AOV, dien je als verzekeraar nu eenmaal te bezien hoe je het risico wel kunt verzekeren. Daarvoor zijn vele alternatieven, zoals een langere eigenrisicotermijn (specifiek voor die aandoening), een beperkende bepaling, een premie-opslag en zelfs een recht op heroordeel indien na verloop van enkele jaren blijkt dat de potentiele klachten zich niet hebben voorgedaan. En dit alles met behoud van een goede dekking. Alleen in een uiterste geval volgt een algehele afwijzing. En in die gevallen kan de verzekerde inderdaad nog een beroep doen op de Vangnet AOV. Kortom, als verzekeraar kijk je hoe je iets wel kunt verzekeren en stuur je de ondernemer niet om het minste of geringste naar de kant.
Ik kan het met u eens zijn dat de UWV-oplossing voor een deel van de ondernemers een (tijdelijke) oplossing biedt. Echter, we hebben het hier toch wel over appels en peren. Bij het UWV krijg je weliswaar een zogenaamde "schone" polis (dus geen beperkingen), echter is een dekking gebaseerd op de werknemersverzekeringen. Kortom, voor het eerste jaar als criterium passende arbeid (vanuit de Ziektewet) en in de navolgende jaren zelfs gangbare arbeid (conform de WIA).
Tot midden jaren '90 werkten verzekeraars ook met het begrip passende arbeid. Iedere goede verzekeraar hanteert echter sindsdien beroepsarbeidsongeschiktheid. Dit is in de beoordeling en begeleiding van de zieke ondernemer een wereld van verschil. Na 3 jaar WIA weten we bovendien hoe weinig mensen uberhaupt nog een uitkering wordt toegekend. Ruim 40% van de mensen welke de Poortwachtertoets hebben doorlopen, krijgen geen WIA uitkering. Om nog maar niet te spreken van de theoretische wijze van vaststelling van deze mate van arbeidsongeschiktheid. Waar dit wellicht voor werknemers een gewenste oplossing zou zijn om de financierbaarheid van onze sociale zekerheid beheersbaar te houden, is dit voor de ondernemers absoluut een niet gewenst product.
De vrije ondernemer met hart voor zijn zaak, wil een kwalitatief goede dekking. En in feite wil hij geen uitkering, maar liever nog adequate hulp bij het voortbestaan van zijn kindje (zijn/haar onderneming). Dat is ook de kracht van verzekeraars, met jarenlange expertise in kwalitatief goede begeleiding. En daarvoor wil hij in redelijkheid voor betalen. In de verzekeringsmarkt zijn hiervoor vele alternatieven. Het gaat hier dus veel verder dan even een product aanbieden.
Los van de bepaling van arbeidsongeschiktheid zitten er ook vele andere nadelen aan de vrijwillige verzekeringen bij het UWV. Te denken valt hierbij aan bijvoorbeeld beperkingen in de uitkeringshoogte, wijze van beoordeling om nog maar niet te spreken van de forse premies. Een ondernemer met zowel een ZW als WIA-dekking betaalt maar liefst 12,91% over zijn te verzekeren loon. In de huidige competatieve AOV-markt krijgen verreweg de meeste ondernemers voor minder premie een veel betere dekking.
Bovendien, wat voegt een extra concurrent aan dit speelveld toe? Je zou kunnen zeggen, ook het UWV kan een "normale" AOV in de markt zetten, echter zou dan de schadelast voor het UWV anders zijn als bij een particuliere verzekeraar. Nee, uitgaande van een situatie met een vergelijkbaar product kan hier geen wezenlijk onderscheid liggen. Nagenoeg iedere particuliere verzekeraar is actief in de markt voor AOV's. De hevige concurrentiestrijd houdt een ieder absoluut scherp, zowel ten aanzien van acceptatiebeleid als premiestelling. Weer een extra concurrent voegt hieraan niets toe.
