Hoog tijd voor wettelijke definitie van het zelfstandigenbegrip!

Onlangs is maar weer eens gebleken dat het gebrek aan een officiële en juridische definitie voor zelfstandigen voor veel verwarring en onjuiste beeldvorming kan zorgen. Onder de kop: ‘Inkomen zelfstandigen daalt in 2008’ berichtte de media (o.a. Zibb) dat het besteedbare inkomen van zelfstandigen de komende jaren zal dalen. Het reële inkomen van zelfstandigen zal stijgen, maar door een hoge inflatie en een verhoogde premiedruk zou ‘de zelfstandige’ er in 2008 1.5 procent op achteruitgaan.

Ik was verbaasd over deze berichten omdat de winstverwachting in 2008 voor zelfstandigen en het mkb juist erg gunstig zijn (2.25%). Bij nader onderzoek blijkt echter dat de berichtgeving over het inkomen van de zelfstandigen een vertekend beeld geeft en wel om de volgende redenen:

• In het recente onderzoek naar de inkomens van zelfstandigen (dat is uitgevoerd door EIM) is het gemiddelde inkomen berekend voor alle personen die fiscaal winst genieten uit onderneming voor de Inkomstensbelasting (de IB-ondernemers). In de analyse zijn alle inkomensbronnen betrokken, dus ook het deel ‘loon uit diensbetrekking’ dat de grote groep hybride ondernemers (ondernemers die naast de onderneming ook in loondienst werken) ontvangen. De verzekeringsplichten en andere werknemerslasten van deze groep hybriden worden zo ook meegeteld. Het gevolg van deze keuze is doorslaggevend: hoewel normaal gesproken een verhoging voor de ww- en arbeidsongeschiktheids premies absoluut geen betrekking of effect heeft op zelfstandigen, hebben zij in dit onderzoek het effect dat het gemiddelde inkomen van ‘de zelfstandigen” daalt.

• Een tweede nadeel van deze gekozen definitie voor zelfstandigen is dat nu ook de inkomens van ondernemers mét personeel meegeteld worden, omdat alle IB ondernemers als zelfstandigen worden aangemerkt. Een verhoging van de werkgeverslasten drukt in het onderzoek zo ook op het gemiddelde inkomen van de zelfstandigen. Zelfstandige ondernemers zijn natuurlijk noch werknemers, noch werkgevers. Kortom: de conclusies van het onderzoek geven voor de zelfstandigen een vertekend beeld. Bovendien vallen de dga’s die zelfstandig zijn buiten de definitie in het onderzoek en worden ze apart geanalyseerd.

Deze case demonstreert wederom uitstekend waarom het hoog tijd is voor een eenduidige, hanteerbare en wettelijke zelfstandigenbegrip. Een definitie voor zelfstandigen zal niet alleen bijdragen aan beter beleid voor zelfstandige ondernemers, maar het is ook van groot belang bij het verrichten van gedegen onderzoek naar zelfstandig ondernemerschap. Als er immers een ruime definitie wordt gehanteerd, dan zullen de onderzoeksresultaten anders zijn dan met gebruik van een enge definitie. Het onderzoek van EIM is een goed voorbeeld hoe dat in de praktijk ongelukkig uitpakt voor de echte zelfstandige ondernemers! Gelukkig lijkt de politiek ook steeds meer naar deze oproep van zelfstandigen organisaties te luisteren. De Tweede Kamer heeft in het afgelopen jaar via moties de druk opgevoerd en we kunnen van het kabinet in de komende paar weken een antwoord verwachten. Ik ben benieuwd…