ExpertBlog
Groen doet goed
Een nieuwe generatie zorgarchitectuur ontwerpt gebouwen vanuit het idee dat zieken in een plezierige omgeving sneller beter worden. Onder die plezierige omgeving vallen niet alleen schemerlampen en schilderijen. Vooral natuur doet goed. Zo worden atria met groen aangelegd, laten grote raampartijen wolken en regen zien en verdwijnt apparatuur achter kastdeuren en muren met meterslange foto’s van bomen en bossen. Het Erasmus Medisch Centrum is een schoolvoorbeeld van de nieuwe ziekenhuisarchitectuur: maar liefst 12.500 vierkante meter daktuin met planten, struiken, grassen en bomen biedt patiënten uitzicht op natuur.
Eigenlijk is de helende werking van de natuur op mensen al heel lang bekend. Aan het einde van de achttiende eeuw hield men bij de bouw van ziekenhuizen al rekening met frisse lucht en toegang tot de natuur. Onder invloed van het functionele bouwen echter, waarbij kennis op de eerste plaats kwam, werd de ‘buitenbeleving’ teruggedrongen.
In 1984 bewees Roger Ulrich, hoogleraar aan het Centre for Health Systems and Design, College of Architecture A&M University in Texas dat groen een weldadig effect op zieke mensen heeft. Daarvoor hoeven ze niet eens in het bos te wandelen, alleen naar natuur kijken werkt al heilzaam. Ulrich volgde twee groepen patiënten na een galblaasoperatie. De ene groep keek vanuit het ziekenhuisbed uit op bomen, de andere op een stenen muur. De patiënten uit de ‘bomengroep’ herstelden sneller dan die uit de ‘muurgroep’. Ze hadden minder complicaties, waren in een betere stemming, gebruikten mildere pijnstillers en konden sneller naar huis. Zo werd groen voortaan weer tot de ‘healing environment’ gerekend.
Tegenwoordig kennen we het natuurtekortsyndroom. In het boek Het laatste kind in het bos meldt Richard Louve onderzoeksgegevens waaruit blijkt dat contact met de natuur noodzakelijk is voor een gezonde ontwikkeling van kinderen en volwassenen. Hij toont verband aan tussen opgroeien zonder natuur en de toename van overgewicht, concentratiestoornissen, adhd en depressies bij kinderen. In de VS ontstaan overal initiatieven om kinderen van het natuurtekortsyndroom te verlossen: met de kinderen naar bos en hei, sporen zoeken, geurtjes verzamelen, zintuigen gebruiken, picknicken, verjaarsfeestjes in de natuur.
Wat goed is voor kinderen, volwassenen en ziekenhuispatiënten is ook goed voor mensen die ziek thuis zitten. In de re-integratie adviseren onze casemanagers werknemers geregeld om veel te bewegen, al of niet buiten. Maar ook bij ons wordt de gunstige invloed van de natuur nog te weinig op waarde geschat, zelfs al weten we allemaal hoe goed buiten zijn is. Hoevelen komen er na een weekend of vakantie niet terug op hun werk met enthousiaste verhalen over schitterende natuurgebieden of eindeloze wandel- en fietstochten? Wie trekt er in zijn vrije tijd nou niet graag naar buiten? Natuur is een natuurlijke behoefte van de mens.
Maar gewend aan een stedelijke omgeving lijken we dat weer gauw te vergeten. Bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit zijn ze een paar maanden geleden wakker geworden. De minister wilde weten hoe natuur en landschap meer ingezet kunnen worden op de gebieden zorg, welzijn en werkgelegenheid en heeft aan kennisinstituut Alterra opdracht gegeven om dat uit te zoeken. Een van de conclusies van Alterra is dat een groene omgeving het genezingsproces versnelt - precies wat Ulrich zesentwintig jaar geleden ook al vond en wat men eeuwen eerder voetstoots aannam.
Buitenlucht en groen dragen eveneens bij aan ziektepreventie, meldt Alterra. Voor bedrijven en andere organisaties is hier dus nog veel te winnen!
Als groen zoveel positieve invloed heeft op de gezondheid, is een stukje natuur binnenhalen aanbevelenswaardig. Het bedrijf Green Fortune legt in gebouwen muren van planten aan en integreert hiermee groen in openbare ruimten in een stedelijke omgeving. Het is niet alleen mooi, zegt Green Fortune. Planten, inclusief kruiden, zorgen ook voor zuurstof en vochtigheid ter verbetering van de luchtkwaliteit. Sommige planten dragen zelfs bij aan een schone lucht.
Bedrijven zijn geen ziekenhuizen. Maar nu bekend is dat mensen - en dus werknemers - zich prettiger voelen en langer gezond blijven door alleen al naar bomen en planten te kijken, kunnen werkgevers in een krappe, stenen omgeving daar gemakkelijk een mouw aan passen. Al is het maar met bomen op foto’s.
