ExpertBlog
Grijze muizen
In het Financieel Dagblad van 30 december jl. stond een artikel met als kop: “Voor de grijze muis die onbegrijpelijke teksten bromt, is geen plaats meer”. Ik heb het onmiddellijk uitgeknipt. Trots toonde ik het aan mijn collega’s. Als onderbouwing van de juistheid van mijn beslissing om eind 2011 met pensioen te gaan. Ik behoor tot de naoorlogse babyboomers. De generatie die is opgegroeid in de roerige jaren zestig met de rollende gitaren van The Rolling Stones en de moord op J.F. Kennedy. Inmiddels ben ik ook al 40 jaar werkzaam in de sociale zekerheid en pensioenen. En nog langer supporter van Feyenoord. Geen wonder dat ik grijze haren heb gekregen. Als beleidsmaker en jurist kraam ik soms ook onbegrijpelijke teksten uit. Wet- en regelgeving is nu eenmaal niet geschreven in Jip-en Janneketaal. Volgens de moderne communicatietheorieën moeten wij onze klanten aanspreken op B2 taalniveau. Die code doet mij altijd denken aan de kinderserie Bassie en Adriaan. Mijn kinderen waren daar in de jaren negentig verzot op. De clown en de acrobaat hadden het voortdurend aan de stok met de boevenbaas en zijn hulpjes. Daarbij zat een boef met de roepnaam B2. Hij was vrijwel doof, want hij hoorde bijna niets en als hij wat hoorde dan verstond hij het verkeerd. Bepaald geen aanbeveling voor een code voor heldere communicatie.
Toch heeft de kop ook iets denigrerends. Bedrijven kunnen niet zonder grijze muizen. Ze denken het vaak wel. Ouderen worden tegenwoordig te snel afgedankt. Krijgen zelfs het verwijt dat hun stemgedrag er de oorzaak van is dat Hotel California van The Eagles op de eerste plaats van de Top 2000 terecht is gekomen. De afvloeiingsregelingen voor ouderen vliegen je nog om de oren. Zelfs na de officiële afschaffing van de VUT. Ze krijgen opeens wel mooie namen als “Vermoeide helden regeling”. Een doekje voor het bloeden.
Wie in de pensioenwereld werkt weet echter dat er twee ontwikkelingen onstuitbaar op ons afkomen. De mensen blijven steeds langer leven en er worden steeds minder kinderen geboren. Vergrijzing en ontgroening heet dat. Het betekent dat we steeds meer pensioen moeten betalen, maar steeds minder mensen overhouden om de premies daarvoor te betalen. Bovendien komen we straks een hoop arbeidskrachten tekort. De ouderen zullen dus langer moeten blijven werken. Bedrijven zullen ruimte moeten maken voor langer doorwerken. Dat vraagt om nieuwe ideeën rond vitaliteitsbeleid, leeftijdsbewust personeelsbeleid en niet altijd iedereen dwingen in het keurslijf van modernistische hypes als het nieuwe werken.
Het vraagt ook om een nieuw pensioenstelsel. Het verwijt dat de babyboomgeneratie heeft gezorgd voor goudgerande pensioenregelingen mag dan misschien een kern van waarheid bevatten, het paste wel bij de tijdgeest. Bovendien is het tijdig het roer omgegooid van eindloonregelingen naar middelloonregelingen. Dat de daaraan gekoppelde overgangsmaatregelen handen met geld kosten is ook niet weg te poetsen. Ook dat past echter in de gedachte van de verzorgingsstaat die in de tweede helft van de vorige eeuw leidend was.
Laten we dan nu denken over een stelsel dat de komende halve eeuw dienst kan doen. Daarbij kan inzicht over de ontwikkelingen in de afgelopen decennia nuttig zijn. Van wat fout gegaan is en goed gelopen is kan je veel leren. De kennis en ervaring van die grijze muizen kan dus nog wel eens heel waardevol zijn.
