ExpertBlog
Geluk kun je maken
Op de radio hoorde ik laatst een huisarts zeggen dat in zijn praktijk zeker tachtig procent van de klachten een psychische achtergrond heeft en dat bovendien een groot deel daarvan voortkomt uit de werksituatie. Dat het zoveel was, had ik niet gedacht. Blijkbaar zijn het niet alleen klachten als overspannenheid en burn-out maar zelfs puur fysieke klachten die het gevolg zijn van stress op het werk. De vraag is dus: hoe zouden mensen in hun baan de stress kunnen verlagen en hun geluk vergroten?
Bekende oorzaken die op het werk stress opleveren zijn onder andere teveel werk, te weinig of teveel competenties voor de functie, conflicten met collega’s of leidinggevenden, onvoldoende beloning of erkenning, de baan past niet bij de motivatie van de medewerker, enzovoort.
Als iemand dan gestrest en ziek uitvalt zal hij niet kunnen terugkeren zonder dat er verandering in de situatie komt, zo zei ook een van onze casemanagers toen ik hem van het radiobericht vertelde. Gewoon ‘uitzieken’ is niet genoeg. Behalve dat het individu zichzelf zal moeten aanpakken, moet er ook iets aan de werkomstandigheden gebeuren.
In de verzuimaanpak is het de trend om uit te gaan van de mogelijkheden die iemand heeft en niet van zijn beperkingen. Op zoek naar die mogelijkheden was de casemanager met wie ik van gedachten wisselde op de Amerikaanse hoogleraar psychologie Martin Seligman gestuit. Seligman is grondlegger van de ‘positieve psychologie’ en auteur van het boek Gelukkig zijn kun je leren. Hij heeft geanalyseerd hoe mensen gelukkig worden. Volgens zijn onderzoek zijn er drie manieren om geluk te bevorderen, oplopend in duurzaam effect. Hij noemt ze: het plezierige leven, het betrokken leven, het zinvolle leven. Geluk blijkt maakbaar!
Het plezierige leven is iets doen wat je prettig vindt, bijvoorbeeld een goede film zien, naar de sauna gaan of lekker eten. Dit levert een positief gevoel op. Maar niet voor lange tijd.
Het betrokken leven betekent een activiteit uitvoeren waarin je helemaal kunt opgaan, waarmee je in een flow komt. Dit kunnen taken zijn die tot het werk behoren en ook bezigheden die erbuiten liggen, zoals in de tuin werken, een modelspoorbaan bouwen of bergbeklimmen.
De derde manier om geluk te bevorderen, het zinvolle leven, houdt in dat je je grootste kracht gebruikt voor doelen die buiten jezelf liggen en in breed verband van betekenis zijn.
Vooral flow en zinvolheid zijn bepalend voor geluk en bij de laatste hoort werk per definitie. Het zijn altijd de doelen van de organisatie die voorop staan en door daaraan mee te werken zet de medewerker zich in voor iets wat groter is dan hijzelf.
Bij het accent op mogelijkheden zijn Seligmans drie manieren een effectief hulpmiddel, zo had de casemanager geconstateerd. Als hij een heldere analyse maakt, de sterke punten en de intrinsieke motivatie van de verzuimende medewerker bovenhaalt en de verbinding met het werk duidelijk weet te maken, zullen de medewerker en de werkgever c.q. de verzekeraar het beste - namelijk een duurzaam - resultaat behalen.
Een voorwaarde is wel dat de medewerker op de juiste plaats zit. Een econoom die diep in zijn hart liever kok zou zijn, of een slager met meer passie voor zijn computer dan voor vlees, zullen waarschijnlijk vroeg of laat in hun werk onderuit gaan.
Zit iemand echter op de juiste plek en kan hij de eerste twee manieren van Seligman in praktijk brengen, dan volgt de derde vanzelf. Een casemanager kan hierop sturen. Op die manier kun je geluk inderdaad ‘maken’.
